Lili Elbe (1882 – 1931)



In 1930 onderging de Deense kunstenares Lili Elbe geboren als Einar Wegener, de allereerste geslacht veranderende ingreep onder supervisie van de Duitse seksuoloog Magnus Hirschfeld, die in de jaren twintig al samen met dermatoloog Friedrich Wertheim en zenuwarts en psychotherapeut Arthur Kronfeld had geŽxperimenteerd met geslachtsaanpassende operaties. Onder de liberale sfeer van de Weimar Republiek had Hirschfeld in 1919 ruimte gekregen voor de oprichting van het nieuwe ‘Institut fŁr Sexualwissenschaft’ in Berlijn.

Lili Elbe was hoogstwaarschijnlijk interseksueel: haar lichaam had zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerkenhaar. Haar uiterlijk was meer vrouwelijk dan mannelijk. Mogelijk had Lili het syndroom van Klinefelter, een genetische aandoening bij de man waarbij hij in zijn cellen ten minste een X-chromosoom te veel heeft. Een arts in Dresden zei rudimentaire eierstokken te hebben opgemerkt. Bloedtests toonden grote hoeveelheden vrouwelijke hormonen aan, ten koste van de hoeveelheid mannelijke hormonen.



Het lijkt erop, dat Lili haar voorkeur voor vrouwenkleding bij zichzelf ontdekte tijdens het vele model staan voor de tekeningen van echtgenote Gerda Wegener, die eveneens kunstschilder was. Gedurende de jaren twintig en dertig kleedde Wegener zich als vrouw, nam deel aan het openbare leven, ontving thuis gasten en noemde zich "Lili Elbe". Blijkbaar werd ze als vrouw geaccepteerd, ze kreeg zelfs een huwelijksaanzoek. Alleen intieme vrienden wisten dat ze transgender was. Aan anderen werd ze door Gerda geÔntroduceerd als de zuster van Einar.
 In 1930 vertrok Lili naar Duitsland voor de chirurgische ingreep, die in die tijd nog experimenteel was. Elbe onderging een uitgebreid psychologisch onderzoek door de seksuoloog Magnus Hirschfeld in Berlijn. De eerste operatie, de verwijdering van de mannelijke genitaliŽn, werd verricht door Dr. Warnekros in de Frauenklinik te Dresden. De tweede operatie was bedoeld om eierstokken te transplanteren. Die werden echter tijdens de vierde operatie verwijderd omdat er ernstige complicaties waren ontstaan.
Haar operatie was inmiddels voor veel opschudding gezorgd. Zowel in Denemarken als in Duitsland. Koning Christiaan X van Denemarken verklaarde haar huwelijk nietig en ze kreeg een nieuw paspoort waarin haar nieuwe naam en nieuwe geslacht vermeld werden. Haar ex-vrouw Gerda hertrouwde met een gezamenlijke vriend en Lili aanvaardde het aanzoek van een andere vriend zodra ze in staat zou zijn om "moeder te worden". Lili Elbe stopte met schilderen.
Ze overleed in 1931, vermoedelijk wegens een longembolie na haar vijfde en laatste operatie. Sommigen geloven dat ze haar dood in scŤne heeft gezet om elders anoniem een nieuw leven te beginnen.

The Danish Girl (film)



Syndroom van Kinefelder